جوان آنلاین: تداوم تسلط ایران بر کنترل تنگه هرمز آنهم با وجود اقدام دولت ترامپ در محاصره دریایی، باعث شده که نه تنها تمامی کشتیها با مجوز ایران از این آبراهه عبور کنند، بلکه بیشتر، کشتیهایی از این نقطه عبور کنند که مرتبط با ایران هستند. در شرایط تداوم رجزخوانی امریکاییها و نمایش نظامی آنها در منطقه، پافشاری ایران بر لغو محاصره دریایی برای برگزاری هرگونه مذاکره احتمالی، عرصه دریا را به ابزار قدرت ایران در دیپلماسی تبدیل کرده است.
با ادامه محاصره غیرقانونی ارتش ایالات متحده علیه بنادر ایرانی و حملات آن به دو کشتی مرتبط با ایران در این منطقه، تردد در تنگه هرمز به شدت کاهش یافته است. بر اساس دادههای منتشر شده، عبور و مرور در تنگه هرمز از حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ کشتی در روز به طور میانگین به رقمی بین پنج تا هشت کشتی رسیده است. طبق گزارشی از نیویورکتایمز، از ۲ مارس تا اواخر آوریل، ۳۰۸ کشتی مرتبط با ایران (میانگین شش کشتی در روز) در مقابل ۹۰ کشتی غیرمرتبط (میانگین سه کشتی در روز) از این تنگه عبور کردهاند که نشاندهنده کاهش ۹۰ تا ۹۵ درصدی ترددهاست. اما گزارشهای متعدد حاکی از این است که همین تعداد محدود کشتی که موفق به عبور میشوند، با مجوز و هماهنگی با ایران و در مسیرهای مشخص شده این کشور حرکت میکنند. طبق دادههای آژانس بینالمللی انرژی، روی هم رفته، حدود ۱۰درصد از عرضه نفت به جهان کاهش یافته است. براساس دادههای لویدز لیست اینتلیجنس، کشتیهای مرتبط با ایران بیشتر از کشتیهای دیگر از این تنگه عبور کردهاند. طبق این گزارش، از ۲ مارس تا روز یکشنبه هفته جاری، ۳۰۸ کشتی با ارتباط با ایران، یعنی به طور متوسط شش کشتی در روز از این تنگه عبور کردهاند. آنها یا محمولههای ایرانی حمل میکردند یا در فهرست تحریمهای ضدایرانی قرار داشتند یا به گونهای خاص عبور میکردند. این کشتیها به عنوان مثال، فرستندههای خود را برای پنهان کردن مکان خود خاموش میکردند که به روشنی نشان میداد با ایران تجارت میکنند. همچنین طبق دادههای لویدز لیست، در همین مدت، ۹۰ کشتی بدون هیچ ارتباط با ایران یا به طور متوسط سه کشتی در روز از تنگه هرمز عبور کردهاند. علاوه بر این، بلومبرگ گزارش کرد که تولید نفت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در طول جنگ ایران، ۵/۱۴ میلیون بشکه در روز کاهش پیدا کرده است. ناظران بر این باورند که تهران با استفاده از فشار حداکثری دریایی، نفوذ خود را حفظ کرده (شش کشتی در روز) و توان چانهزنی خود را افزایش میدهد، در حالی که واشینگتن با تشدید بازرسیها و توقیف نفتکشها سعی در کاهش این آمار دارد. به رغم محاصره دریایی امریکا، کارشناسان درباره مؤثر بودن آن تردید دارند. به عقیده رزماری کلانیک، مدیر برنامه خاورمیانه در اندیشکده اولویتهای دفاعی مستقر در واشینگتن، مشکل بزرگتر برای ایالات متحده این است که هیچ راهی برای مسدود کردن محاصره یک کشور قارهای وجود ندارد - ایران هنوز هم میتواند تجارت قابلتوجهی را از طریق زمینی، از جمله نفت، انجام دهد. کلانیک توضیح میدهد: «حتی اگر محاصره تمام تجارت نفت را قطع کند - که نخواهد کرد - حداکثر خسارت ممکن است ۱۰درصد از تولید ناخالص داخلی باشد. این برای شرایط صلح ضرر بزرگی است -، اما با توجه به اینکه ایران در جنگ است، چندان بد نیست.» او گفت در مقایسه، اوکراین پس از حمله تمامعیار روسیه در سال ۲۰۲۲، ۲۰ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را از دست داده است.
تحرک در دیپلماسی با سفر عراقچی
در عرصه دیپلماتیک نیز تحولات روی دور تند قرار دارد. چین، اظهارات دونالد ترامپ رئیسجمهور امریکا درباره محموله کشتی توقیف شده با پرچم ایران توسط نیروی دریایی امریکا را کاملاً رد کرد. گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، در این مورد به خبرنگاران گفت: «چین با هرگونه اتهام و ارتباطی که فاقد مبنای واقعی باشد، مخالف است.» وی افزود: «روابط تجاری عادی بینالمللی بین کشورها نباید در معرض دخالت و اختلال قرار گیرد.» وال استریتژورنال گزارش کرده که مقامات امریکایی میگویند، واشینگتن و تهران از طریق واسطهها پیامهایی رد و بدل کردهاند، اما پیشرفت قابلتوجهی حاصل نشده است. این در حالی است که مقامات ایرانی تأکید کردهاند قبل از هرگونه تصمیم برای حضور در مذاکرات جدید، محاصره دریایی علیه ایران باید لغو شود. دیشب، سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه، سفر دورهای را به اسلامآباد، مسقط و مسکو آغاز کرد. هدف از این سفر رایزنیهای دوجانبه، بحث و گفتوگو درباره تحولات جاری در منطقه و همچنین آخرین وضعیت جنگ تحمیلی ایالات متحده و رژیم اسرائیل علیه ایران اعلام شد. العربیه به نقل از یک مقام پاکستانی ناشناس مدعی شد دولت این کشور پیشنهادی را برای بازگشایی تنگه هرمز ارائه کرده است و آن شامل این است که ایران اجازه عبور آزاد از طریق تنگه را در ازای لغو جزئی تحریمهای اعمالشده از سوی امریکا بدهد. طبق این گزارش، در پاکستان که نقش میانجی را در گفتوگوهای بین ایران و امریکا ایفا میکند، «خوشبینی محتاطانهای» نسبت به این طرح وجود دارد. منبع مورد استناد العربیه گفت که تماسها با ایران ادامه دارد، اما تهران هنوز پاسخی به این پیشنهاد نداده است.
ادعای مهر و موم تنگه هرمز
در کاخ سفید هم ترامپ و همکارانش در حال رجزخوانی هستند. کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید شامگاه چهارشنبه گفت که رئیسجمهور امریکا پایانی برای آتشبس با جمهوری اسلامی ایران تعیین نکرده است. لویت در گفتوگو با خبرنگاران ادعا کرد که ترامپ همچنین ضربالاجلی برای دریافت پاسخ ایران درباره مذاکرات و توافق مشخص نکرده است. ترامپ روز پنجشنبه با انتشار پیامی در تروثسوشال ادعای خود درباره اختلافات داخلی در ایران درباره توافق را تکرار کرد و گفت: «ایران در تشخیص رهبر خود با مشکل بسیار زیادی مواجه است! آنها اصلاً نمیدانند! درگیری داخلی بین «تندروها» که در میدان نبرد به شدت شکست خوردهاند و «میانهروها» که اصلاً میانهرو نیستند (اما در حال کسب احترام هستند)، دیوانهکننده است!» ترامپ همچنین با اشاره به محاصره دریایی تنگه هرمز افزود: «ما کنترل کامل تنگه هرمز را داریم. هیچ کشتیای نمیتواند بدون تأیید نیروی دریایی ایالات متحده وارد یا خارج شود. تنگه «کاملاً مهر و موم شده» است تا زمانی که ایران بتواند به توافق برسد.» ترامپ در تازهترین مصاحبه با شبکه فاکسنیوز هم گفت: «هیچ جدول زمانی برای جنگ وجود ندارد و نیازی به عجله نیست. ما به محاصره دریایی ایران ادامه میدهیم.» وی با بیان اینکه به دنبال یک توافق خوب برای مردم امریکا است، توضیح داد: «این درست نیست که من میخواهم به خاطر انتخابات میاندورهای به جنگ پایان دهم.» ترامپ و سخنگوی او در شرایطی از دست برتر در تعیین آینده جنگ سخن میگویند که در ادامه روند استعفای وزرا و اعضای دولت امریکا، جان فیلان، وزیر نیروی دریایی این کشور هم از سمت خود کنارهگیری کرد. لورا لومر، فعال سیاسی و روزنامهنگار تحقیقی امریکایی در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «منابع مطلع به من گفتند که فیلان به صورت رسمی از اخراج خود مطلع نشده بود و بعد از بیانیه سخنگوی پنتاگون، متوجه این موضوع شد.»
رأیگیری دوباره سناتورها
با این حال، گمانهزنیها درباره از سرگیری جنگ نیز به قوت خود باقی است. بهویژه که سناتورهای امریکایی بامداد پنجشنبه برای پنجمین بار، طرح محدود کردن اختیارات جنگی رئیسجمهور امریکا را رد کردند. در جریان رأیگیری در مجلس سنای امریکا، سناتورهای امریکایی با ۵۱ رأی مخالف و ۴۶ رأی موافق، ادامه جنگ با ایران را انتخاب کردند. این طرح که توسط دموکراتها ارائه شده بود، تأکید میکرد که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران باید با مجوز رسمی کنگره انجام شود و اختیار یکجانبه رئیسجمهور محدود شود. همچنین، سنتکام با انتشار تصویری در صفحه رسمی خود در ایکس نوشت که برای اولین بار در چند دهه اخیر، سه ناو هواپیمابر بهطور همزمان در خاورمیانه در حال عملیات هستند. این ناوها که به همراه بالهای هوایی ناو خود فعالیت میکنند، شامل ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن، یواساس جرالد آر. فورد و یواساس جورج اچ. دبلیو. بوش هستند و در مجموع بیش از ۲۰۰ فروند هواپیما و حدود ۱۵هزار ملوان و تفنگدار دریایی را در بر میگیرند. سفارت چین در ایران نیز بار دیگر به شهروندان چینی یادآوری میکند که فعلاً به ایران سفر نکنند. این در حالی است که در پی برقراری آتشبس میان ایران و ایالات متحده، روند بازگشت تدریجی نمایندگیهای دیپلماتیک به تهران آغاز شده است. وزارت امور خارجه سوئیس روز جمعه با انتشار پیامی در ایکس، از بازگشت یک تیم سوئیسی در ۲۰ آوریل (۳۱ فروردین ۱۴۰۵) به تهران خبر داد. پیشتر وزیر امور خارجه اسپانیا اعلام کرده بود که به سفیر این کشور دستور داده است به محل مأموریت خود بازگردد و سفارت اسپانیا در تهران را بازگشایی کند. سایر کشورهای اروپایی نیز در حال بررسی یا اجرای برنامههایی برای ازسرگیری فعالیت سفارتخانههای خود هستند.
